Anne, Bebek ve Kadın Forumu - Pembe.net

Hoşgeldin, sen de hemen aramıza katıl. Türkiye'nin en büyük kadın forumunda aradığın herşey var. Meraklı anneler, öğrenen kadınlar, sağlıklı ve eğitimli bayanlar, hayvanseverler, lezzetli parmaklar, gelinler ve görümceler burada! Konu aç, mesaj yaz, üyeler ile sohbet et ve profilini düzenle. Forumumuza üye olmak tamamen ücretsiz!

Prematüre bebekler hakkında merak edilen her şey!

Admin

Burcu Önder
Yönetici
Katılım
21 Haz 2020
Mesajlar
147
Beğeniler
0
Puanları
185
Konum
Çanakkale
Web sitesi
www.pembe.net
Prematüre bebek nedir?

Bebekler genelde 38-40 hafta arası doğarlar bu bebeklere term bebek denir. 40-42. Hafta doğan bebeklere postterm bebek adını alır. 37 hafta ve altı doğan bebeklere preterm bebek denir. 32 haftanın altında doğan bebekler ileri derecede prematüre bebek olarak kabul edilir. 23 hafta altı doğan bebekler genellikle uzun dönem yaşama şansına sahip değiller ve teorik olarak 22 hafta ve altı bir bebek akciğer ve birçok organ tam gelişemediği için tıbben yaşamaz diye kabul edilir. Bundan dolayı 23 hafta hayati bir sınır kabul edilir.

Prematüre bebekler doğum haftasına göre belli bir kilo ile doğarlar. 32-36 hafta arası doğan bebekler kabaca 1800-2200 gram, 28-32 hafta arası bebekler 1500-1800 gram, 28 hafta altı bebekler 1000-1500 gram civarında , 23-24 hafta bir bebek 500 gram civarında doğar. Bir prematür bebeğin yoğun bakımda izlenme şartı teorik olarak 2000 gram altında ise olmaktadır ancak bu durum bebekten bebeğe kısmi olarak değişebilir. Bebek iyi emiyor kendi solunumunu yapabilecek kapasitede ise 2000 gram altı doğsa bile anne yanında izlenebilir.

prematurenedir.jpg

Prematüre bebeklerde solunum güçlüğü nasıl tedavi edilir?

Prematüre bebekler doğurtulmadan önce anneye steroid denilen ilaçlar verilerek akciğerlerinin olgunlaşması hızlandırılır. Bebek doğduktan sonra kendi solunum kasları kendi solunumunu yapmaya yetecek düzeyde değilse yoğun bakım şartlarında izlenip solunum probleminin ağırlığına göre Oksijen, CPAP ya da entübe edilerek izlenir. Bebek kendi solunumunu yapacak düzeye gelene kadar yoğun bakımda izlenir. Ayrıca bebeğin yoğun bakımda izlenmesinin bir nedeni de emme refleksinin güçlü olup olmamasına göre de değişir. Emme kuvveti iyi olana kadar bebek yoğun bakımda izlenir. Yoğun bakımda izlenme nedenlerinden bazıları da deri altı yağlı dokusunun yeterli olmamasına bağlı vücut ısılarını koruyamamaları, enfeksiyonlar, doğum esnasındaki solunum yetmezliğine bağlı olarak görülen organ hasarları, doğum anomalileridir.

Bir bebeğin emme, yutma, nefes alma koordinasyonu 32-33. Haftadan itibaren başlayabildiği için 33 hafta altı doğan bebekler yoğun bakımda mideye burundan ya da ağızdan sonda takılarak yapılır. Sonda içinden anne sütü ya da mama ile beslenme yapılır. Bu şekilde beslenen bebekler ara sıra ağızdan emme kuvvetleri kontrol edilerek ağız yoluyla anne sütü/mama alıp alamadıkları kontrol edilir.

Prematüre bebeklerde akciğer gelişimi ne zaman tamamlanır?

Bu durum bebeğin doğduğu haftaya göre değişkenlik gösterir. 1000 gram altında doğan bir bebekte kronik akciğer hasarı olma olasılığı %30 civarında iken , 500-750 gram civarı doğan bir bebekte kronik akciğer hasarı olma olasılığı %50 üzerine çıkmaktadır. Akciğeri üzüm ağacına benzetirsek üzüm gibi olan alveollerin diri olmasını sağlayan sürfaktan denilen maddedir bunun eksikliği ise alveollerin büzüşmesine neden olarak ciddi solunum problemlerine neden olur. Akciğer gelişimi anne karnında 34. Haftaya kadar devam eder. Bu yüzden ağır prematüre doğan bebekler doğduktan sonra dışarıdan sürfaktan verilmesine ihtiyaç duyarlar.

Prematüre bebeklerin beyin gelişimi nasıl olur?

Anne karnında daha birkaç hücreden oluşan bebek 21.-28. Günlerde nöral
plak denilen ilk sinir sistemine ait taslağa sahip olur. Bu yapı büyüyerek , bazı hücreleri farklılaşarak beyin hücreleri oluşur. Bu dönemlerde ‘folik asit’ hayati öneme sahiptir. Folik asit eksikliği olan annelerin bebekleri ciddi nörolojik bozukluklarla ( spina bifida ) doğabilirler. Bunların bazıları o kadar ciddidir ki bebek daha anne karnında iken hayatını kaybeder, bazıları doğduktan sonra büyük anormalliklerle doğup ciddi sorunlarla boğuşur. Bu yüzden gebeliğin 4.-10. Haftaları beyin gelişiminin en kritik dönemleridir. Bundan sonraki süreçte beyin hücreleri arasındaki bağlantılar artarak devam eder ve bebek doğduktan sonra 6. Yaşına kadar beyin gelişimi devam eder. Bebeğin belli beceri, hafıza , zeka, duysal , motor gelişimi beyin gelişimine bağlıdır ve bebek ne kadar erken doğarsa bu yetiler bu derecede hazırlıksız haldedir. Gebe iken bebeğin beyin gelişinin sağlıklı seyri için annenin yeterli ve sağlıklı beslenmesi çok önemlidir. Bunlardan en önemlisi az önce de dediğimiz gibi folik asit kullanımıdır. Bu yüzden gebelik düşünen her anne gebe olmadan 3 ay önce folik asit kullanmaya başlanması uzmanlarca öneriliyor. Gebelikte bol bol meyve, sebze, tam tahıllı gıda tüketmek folik asit için önemlidir. Folik asit içeren gıdaların başında ; mercimek, ıspanak, kuşkonmaz, narenciye, tahin , ceviz , buğday ekmeği , yumurta , fesleğen , kekik , kereviz , brüksel lahanası, ciğer , fındık , patlıcan , msır , soya fasülyesi , yer fıstığı , bamya, bal kabağı geliyor. Gebelikte bu gıdaların sıkça tüketilmesini öneriyoruz. Bunlar dışında zeka gelişimi için balığı ihmal etmeyin. Haftada 2-3 kez balık tüketimi ile omega 3 ve 6 yağ asitleri bebeğin beyin gelişimine olumlu katkıları bulunur. Beyin gelişimini ciddi ölçüde etkilediği için alkol , sigara ve uyuşturucu maddelerden mutlaka uzak durulmalı. Bunlar sadece beyin değil bebeğin bütün hayati organları üzerinde ciddi anormalliklere de neden olur.

Prematüre bebekler doğduktan sonra dikkat edilmesi gerekenler nelerdir?

Prematür bebekler doğduktan sonra özel bakıma ihtiyaç duyarlar. Eğer bebek beslenme, vücut ısı kontrolü, solunum ve buna benzer problemlerle dünyaya gelmişse bir süre yoğun bakımda izlenirler. Bu bebekler anne karnı gibi sıcak olan küvöz denilen cihazlar içinde takip edilir. Bebeğin problemine göre tüm ihtiyaçları küvöz içinde yapılır.

premature-saglik.jpeg

Prematüre bebeklerde en sık görülen sağlık sorunları nelerdir?

Bu bebekler birçok organının tam gelişemediği bir zamanda dünyaya gelirler. Başlıca akciğer, beyin, kalp , bağırsak sistemleri, göz problemleri görülebilir. Akciğerler tam gelişemediği için ileri hava yolu desteğine ihtiyaç duyarlar. Maalesef öyle bebekler vardır ki en ileri düzey hava yolu desteği verilmesine rağmen tam cevap alınamayabilir. Bebeğin uzun süreli oksijen tedavisi gerektirecek solunum desteği alması durumunda ise başlıca akciğer ve gözlerde harabiyetler görülebilir. Akciğerlerde uzun süreli oksijen tedavisine bağlı bronkopulmoner displazi dediğimiz kronik akciğer hastalığı gelişebilir. Bu bebekler hayat boyu akciğer açısından daha hassas olurlar, rahat akciğer enfeksiyonu geçirebilirler. Uzun süreli oksijen tedavisinin bebek için bir zararı da gözde oluşan Prematür Retinopatisi (ROP) dir. Bu yüzden yoğun bakımda yatan bebeklere olabildiğince az konsantreden oksijen verilmeye çalışılır ve olabilecek en erken dönemde bebeği oksijen desteğinden kurtarmak ana amaçtır. Takip eden hekim bebeğin göz takiplerini düzenli olarak yaptırır.

Prematür bebeklerin beyin dokusunun yeterince olgun olmamasından dolayı, beyin boşuklarını örten hücreler kendiliğinden kanama eğilimindedir. Beyin boşluklarını örten hücreler bazen o kadar hassastır ki doğum esnasında bile beyin içine kanama gelişebilmektedir ve kanamanın miktarına ve derecesine göre bebekte kalıcı nörolojik hasarlar görülebilir. Bazen kanamalar o kadar ciddidir ki beyin dokusunun yaygın hasarına neden olup bebeğin hayat boyu engelli kalmasına ya da yaşamını kaybetmesine neden olabilmektedir. Prematür bebekler cilt altı yağ dokusunun yeterince gelişmemesine bağlı olarak vücut ısılarını koruyamazlar bu yüzden bu bebekler ısıtılmış küvözlerde takip edilirler. Bebek kilo aldıkça cilt altı dokudaki yağ hücreleri artmaya başlar ve bu problemleri de zamanla azalır. Prematür bebeklerde bizleri korkutan bir diğer sorun da bağırsak sisteminin tam olgunlaşmamasına bağlı gelişebilecek bağırsak inflamasyonu (NEK) dur. Bağırsak yapıları tam olgunlaşmamış bir bebek bundan dolayı çok düşük miktarlarda beslenmeye çalışılır. Fazla miktarda beslenme bağırsaklarda hasara neden olup bağırsak hücrelerinin ölümüne neden olur. Bir bebekte NEK ihtimali gebelik haftası ile ters orantılıdır. Yani bebek ne kadar erken doğduysa NEK gelişme ihtimali o kadar yüksektir.

Prematüre bebeklerde sinir sisteminin tam olgunlaşmamasından kaynaklı bir diğer görülebilecek problem Apnedir. Apne, bebeğin bir süre solunum eylemini yapmama durumuna denir. Normalde solunum yapmamızı sağlayan sinir sisteminde belli merkezler bulunur ve solunum yapmak için gerekli uyarıları üretirler. Prematür bir bebekte bu merkezler yeterince olgunlaşmadığı için solunum yapmak için gerekli uyarılar yeterince üretilemez ve bebek belli bir süreyle solunum yapamaz. Yoğun bakıma yatan bebeklerde belli ilaç ya da desteklerle solunum merkezlerinin uyarılması sağlanır. Bebek büyüdükçe ve bu merkezler olgunlaştıkça bu durum zamanla düzelir. Prematür bebekler elbette enfeksiyonlara da diğer bebeklere nazaran daha hassastırlar. Birçok sistemin daha olgunlaşmadan dünyaya gelen bu bebekler enfeksiyonlara oldukça açıktırlar. Bu yüzden yoğun bakıma yatan birçok Prematür bebek antibiyotik almak zorunda kalır.

Prematüre bebek ne zaman taburcu edilir?

Prematüre bebekler dış dünyaya adapte olabilecek durumda ise artık taburculuk düşünülebilir. Bunlardan bazıları ; Kendi solunumunu oda havasında yapabilecek, beslenmesini ağızdan sağlayacak duruma gelene kadar yoğun bakım şartlarında izlenir. Bunlar dışında enfeksiyon tedavileri tamamlanmış olmalıdır.

Prematüre bebek taburcu olduktan sonra nelere dikkat edilmeli?

Enfeksiyon: Prematüre bebekler enfeksiyonlara daha hassas oldukları için evde hijyen şartlarına muntazam bir şekilde dikkat etmek lazım. Zamanında doğan bir bebek doğuma 3 ay kala anneden enfeksiyonlarla mücadelede ana rol oynayan antikorları aldığı için dış dünyaya hazırlıklıdır. Prematür bebek ne kadar erken doğduysa o kadar daha hassastır. Bu yüzden bebeğe dokunurken ellerin mutlaka yıkanmış olması, birçok kişi ile teması önlenmelidir. Ciltleri çok hassas olduğu için bezleri 3-4 saatte bir değiştirilmeli, pişik olmadıkça krem kullanılmamalıdır.

Vücut ısısı: Bu bebekler zamanında doğan bebeklere nazaran ısı kontrolünü daha zor sağlarlar bu yüzden bulundukları oda ısısı mutlaka ideal şartlarda olmalıdır. Oda sıcaklığı 24-25 derece arasında olmaldır. Mümkünse odada termometre olmalı bebeğin vücut sıcaklığı da belli aralıklarla ölçülmelidir. Prematüre bebeğe haftada 2-3 kez uygun şampuan ve losyonla ve su sıcaklığının 36-37 derece olacak şekilde duş aldırılmalı. Bu bebekler ciltlerinin hassas olmasından dolayı sık duş aldırma ciltlerinde kuruma ve pullanmaya neden olabilir.

Giysi: Prematüre bebeğin vücut ısısını koruyabilmesi için giysilerinin rahat , nefes alan pamuklu giysiler olması önemlidir.

Yatak ve uyku: Prematüre bebeklerde ‘Ani bebek ölümü sendromu’ sık görüldüğü için uyuma pozisyonu ve yatak yapısı oldukça önemlidir. Bebek sırt üstü pozisyonda olmalı, yastık kullanılmamalıdır. Bebeğin yatağa gömülmemesi için yatak nefes alabilir orta sert- sert olacak şekilde olmalıdır. Üstüne örtülecek battaniye/yorgan yapısının da delikli örgü şeklinde olması boğulma riskini azaltacaktır. Bu bebeklerin iskelet sistemlerinin kıkırdak yapıları uzun süre devam ettiği için bebekte kalıcı iskelet anormalliklerini önlemek için pozisyonu 3-4 saatte bir değiştirilmelidir. Prematüre bebeklerin uyku düzeni diğer bebeklere göre daha farklıdır. Bu bebekler diğer bebeklere göre daha uzun süre uyurlar. Ayrıca beslenme süresi artarsa harcadıkları enerji ve efor arttığı için uyuma süreleri de uzar. Bu bebeklerin büyüme ve gelişimleri için uyuma odalarının sessiz, karanlık olması oldukça önemlidir çünkü büyüme hormonu sessiz ve karanlık ortamda salınır.

Diğer dikkat edilecekler… Sorunlar içinde prematüre bebeklerde burun tıkanıklıkları için serum fizyolojik damla burun açmak için kullanılabilir. Basınçlı burun pompaları bir süreye kadar bu bebekler için uygun olmayabilir. Bu bebeklerde anne sütü ile beslenme mümkün olmazsa mama kullanımına bağlı kabızlık problemleri sıkça görülür. Bu durumda bebeğe kabızlığı azaltmaya yönelik mama içerikleri tercih edilmelidir. Bu bebekler eğer iyi bir tempo ile beslenemezlerse sarılık problemleri de gelişebilir. Ayrıca anne-bebek kan grubu uyumsuzlukları gibi nedenlerde sarılığa neden olabilir. İlk 10-15 gün bu bebeklerde sarılık durumu yakından izlenmelidir.

premature-bebek-beslenmesi-001.jpg

Prematüre bebekler nasıl beslenir? Prematüre bebeklerde beslenme nasıl olmalı?

Prematüre bebeklerin enerji gereksinimi diğer bebeklere göre daha fazla olduğu için enerji gereksinimleri hesaplanmalı, tartı kontrolleri düzenli olarak yapılmalıdır. Sadece anne sütü ile beslenen bebekler yeterli tartı alımı alamıyor ise anne sütü zenginleştirici takviyelere ihtiyaç duyabilmektedir. Bu bebeklerin emme kuvveti az olabileceği için mutlaka anne tarafından emme güçlendirilmesi için sık sık anneyi emmelidir. Bazı uzmanlar emmeyi güçlendirmek için emzik de verilebileceğini söylemektedir ancak sürekli ağzında emziğin durmasından ziyade bazen egzersiz niyetine emzik kullandırılabilir. Emme sorunu çözülemeyen bebekler için anne sütü sağılmalı , muhafaza edilmeli ve başka yollarla bebeğe anne sütü verilmelidir. Hiçbir şekilde anne sütünden istifade edemeyen bir bebeğe prematürelere özel mamalar verilebilir. Bebek beslendikten sonra 15-20 dakika gazı çıkarıldıktan sonra aspirasyon (soluk borusuna süt kaçması) riskini azaltmak için yan pozisyonda uyutulmalıdır. Beslenme süresi 15-20 dakikayı geçmemelidir aksi halde bebekte aşırı efora ve yorulmaya bağlı sonraki beslenmeler azalabilir.

Prematür bebeklerin diş çıkarmaları düzeltilmiş yaşa göre çıkması beklendiği için ek gıdaya da başlanma yaşı buna paralel olarak düzeltilmiş yaşa göre yapılmalıdır. Bunun net kararını verebilecek kişi bebeği doğduğu günden beri izleyen annedir. Bebeğin çiğneme, yutma fonksiyonlarının artık güçlendiğini fark eden bir anne düzeltilmiş ayın 5-6. Ayında bebeğe tadımlık ek gıdayı 3 gün kuralına göre başlayarak verebilir. Anne sütü tadsız olduğu için öncelikle Mevsim sebzeleri ve yoğurtla başlaması daha uygun olacaktır.

Prematüre bebeklerin büyüme takibi nasıl yapılır?

Prematüre bebekler doğdukları haftaya, doğdukları ve doğumdan sonraki yaşadıkları süreçlere göre belli bir gelişim potansiyeline sahip olurlar. Prematüre bir bebeğin kabaca gelişimi düzeltilmiş yaşa göre değerlendirilir. Ancak bu bebeğin bakımı, doğduktan sonra yaşadığı süreçlere göre bu biraz erkene de kayabilir daha da gecikebilir ve belki de yaşıtlarını hiçbir zaman yakalamayabilir. Bu yüzden bu bebeklerin gelişimlerinin yakından izlenmesi için sık hekim kontrolü oldukça önemlidir. Bu bebekler gelişimleri açısından ayrıca düzenli olarak çocuk nörolojisi tarafından görülmelidir. Kronolojik yaşı 4 ay, 34 hafta doğmuş bir çocuk 2 aylık bir bebek gibi değerlendirilmelidir. Düzeltilmiş yaşa göre motor ve nörolojik gelişimleri geriden gelen bebekler ek olarak fizik tedavi desteği alabilmektedir. Bu bebeklere verilen egzersizlerle diğer bebeklerle olan açık olabildiğince kapatılmaya çalışılır.

Yazar Uz. Dr. Mehmet Cengiz
 
Son düzenleme:
Üst